• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.facebook.com/groups/ttkdhatay/?fref=ts
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam6
Toplam Ziyaret49253

BOLU İLİ YEDİGÖLLER YÖRESİNDE BOZAYI (URSUS ARCTOS) POPÜLASYONUNU TEHDİT EDEN ETMENLERİN BELİRLENMES

BOLU İLİ YEDİGÖLLER YÖRESİNDE BOZAYI (URSUS ARCTOS) POPÜLASYONUNU TEHDİT EDEN ETMENLERİN BELİRLENMESİ VE KORUMA ÖNERİLERİNİN OLUŞTURULMASI






BOLU İLİ YEDİGÖLLER YÖRESİNDE BOZAYI (URSUS ARCTOS) POPÜLASYONUNU TEHDİT EDEN ETMENLERİN BELİRLENMESİ VE KORUMA ÖNERİLERİNİN OLUŞTURULMASI


F:\ZONGULDAK-FOTOKAPAN-PROJESİ\FOTOKAPAN GÖRÜNTÜLERİ\FotokapanGörüntüleri\Yedigöller ve çevresi\Yedigöller-Kendi cihazlarımız\Yedigöller1\EK000564.JPG


NİHAİ RAPOR

EKİM 2019 / BOLU





Bolu İli Yedigöller Yöresinde Bozayı (Ursusarctos) Popülasyonunu Tehdit Eden Etmenlerin Belirlenmesi Ve Koruma Önerilerinin Oluşturulması, Ekim 2019

Firma:

AKSA ENERJİ ÜRETİM A.Ş. (AKSA ENERJİ), RüzgarlıbahçeMahallesi, Selvi Çıkmazı No: 10, Kavacık, Beykoz, İSTANBUL


Hazırlayanlar/ Proje Ekibi

Dr. Muhsin ÇOĞAL

Proje Yürütücüsü (Bülent Ecevit Üniv.)

Abdullah Öğünç

Hatay Tabiatı Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı

Prof. Dr. Mustafa SÖZEN

Proje Bilimsel Danışmanı (Bülent Ecevit Üniv.)


Dernek: 

HATAY TABİATI KORUMA DERNEĞİ, Barbaros Mahallesi Dumlupınar Caddesi, Baştürkler İşhanı Kat:1 No:2, Kırıkhan, HATAY


Fotoğraflar:

Dr. Muhsin ÇOĞAL

Bu çalışmanın tüm yayın hakları Hatay Tabiatı Koruma Derneği ve Aksa Enerji Üretim A.Ş. (AKSA ENERJİ)’ne aittir.



ÖZET

Bozayı (Ursusarctos) Türkiye’de yaşayan en büyük yırtıcı ve tek ayı türüdür. Bulunduğu alandaki ekosistemlerin doğallığı, olgunluğu, zenginliği ve sağlıklı işleyişinin en önemli göstergelerinden biridir. Ancak insan kaynaklı pek çok nedenden (habitat kaybı ve parçalanması, yaşam alanı kalitesindeki bozulmalar ve kaçak avlanma gibi.) yaşam alanları daralmamakta ve buna bağlı olarak birey sayıları hızla azalmaktadır. Bundan dolayı koruma ihtiyacı duyan son derece önemli türlerdedir. Bu çalışmada Bolu ili Yedigöller yöresinde türün korunması, halkın bilinçlenmesi ve farkındalığın arttırılması amacıyla türün yayılış gösterdiği alanlarda tehdit unsurlarının belirlenmesi ve koruma önerilerinin oluşturulması amaçlanmaktadır. Koruma çalışmaları kapsamında yol ağları ve turizm faaliyetlerin yapıldığı alanlarda en başta bilgilendirici tabelaların asılması planlanacak ve ekolojik köprü geçiş yerleri tespit edilecektir. Türün korunması için alınacak önlemler Doğa Koruma Milli Parklar Bolu Şubesi’ne bildirilmesi ve bilgi alışverişinin sağlanması planlanmaktadır. Sonuç olarak türün hâlihazırda yayılış gösterdiği doğal yaşam alanında devamlılığının sağlanması için çalışmalar yapılacaktır.


PROJE KONUSU

Bozayı (Ursusarctos), Türkiye’de yaşayan tek ayı türüdür. İnsan nüfusunun artması ve buna bağlı olarak artan ihtiyaç sebebiyle doğanın hızlı ve geri dönüşümsüz şekilde tahrip edilmesi sonucu Türkiye’deki Bozayıların yaşam alanları parçalanmakta, tahrip edilmekte ve daralmaktadır. Bundan dolayı birey sayıları hızla azalmaktadır. Daha önceki zamanlarda tüm Türkiye’de yayılış göstermesine rağmen şimdi sadece belli başlı bölgelerde doğallığı tam bozulmamış alanlarda yaşamını sürdürmeye devam etmektedir.  Bu alanlardan biri Bolu Yedigöller yöresi civarıdır. Tür varlığı ve hassasiyeti bakımından bünyesinde barındırdığı karışık yaprak döken ormanlar ve akarsuya yakın alanlar beslenme, üreme, barınma ve gezinme ihtiyaçları bakımından oldukça büyük önem arz etmektedir. 

Bozayı popülasyonunun korunması ve doğal yaşam alanlarının devamlılığının sağlanması amacıyla hem ulusal mevzuatta (MAK, Merkezi av Komisyonu) hem de ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarca (BERN = EK-II, CITES = EK-I ve Avrupa Birliği Habitat Direktifi EK-IV ve EK-II) korunma altındadır. 

Ülkemizin Biyolojik zenginliğinin göstergesi konumundaki Bozayılarınekolojik dengenin sağlanmasında oldukça önemli bir role sahiptir. Bozayı gibi büyük yırtıcı memeli hayvanların bölgedeki varlığı, oradaki ekosistemlerin ne kadar sağlıklı işlediğinin en önemli göstergelerinden biridir. Bir alanın bayrak türü olarak nitelendirilen bozayıların varlığı, besinini oluşturan bitki ve hayvan türlerinin de aynı yerde yeterli miktarda olduğu anlamına gelir. 

Bolu Yedigöller Milli Parkı türün yayılış alanı olarak doğal ve elverişli yapısı açısından halen Türkiye’de önemli yerlerden biri ve türün ilerde varlığını sürdürebileceği nadir alanlardandır. 

Ancak son yıllarda bu alanda artan turizm faaliyetleri doğrultusunda yol ağları ve yapılaşma bozayı popülasyonu için ciddi tehdit oluşturmaktadır. 

Buradan yola çıkarak Bozayıların korunması, halkın bilinçlenmesi ve farkındalığın arttırılması amacıyla türün yayılış gösterdiği alanlarda tehdit unsurlarının belirlenmesi ve koruma önerilerinin oluşturulması amaçlanmaktadır. 

Sonuç olarak her türün en az bizim kadar eşit yaşama hakkına sahip olduğu göz önüne alınarak hâlihazırda yayılış gösterdiği doğal yaşam alanında devamlılığının sağlanması için çalışmalar yapılacaktır.


PROJENİNİ HEDEFLERİ

• • Bolu ili Yedigöller yöresinde Bozayıların tahmini popülasyon yoğunluğu, dağılımı, habitatı, beslenme ve besin kaynakları ve insanlarla olan ilişkilerinin belirlenmesi,

• Bozayı popülasyonunu üzerindeki turizm baskısı sonucu (başta yol açma faaliyetleri, turizm ve yapılaşma gibi.) meydana gelen tehdit unsurlarının tespit edilmesi,

• Bozayı popülasyonun alandaki varlığının devamlılığının sağlaması amacıyla korunma önerilerinin oluşturulması

• Başta yöre halkı olmak üzere, alana gelen turistlerin bilinçlendirilmesi ve farkındalığın arttırılmasının sağlanması amacıyla bilgilendirici tabelaların planlanması ve ekolojik geçiş yerlerinin tespit edilmesi hedeflenmektedir.



YÖNTEM VE PROJE FAALİYETLERİ

• Çalışma sahasında Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında 5’er gün arazi incelemeleri yapılacaktır.

• Bozayıların dolaylı yoldan (ayak izleri, dışkı ve besin kalıntıları) ve direkt olarak fotokapan (sensörlü fotoğraf çeken kameralar) kurularak varlık gösterdikleri alanlar belirlenecektir. 

• Bolu Yedigöller yöresinde Bozayı popülasyonunu tehdit eden etmeler fotoğraflanacak ve türün kaydedildiği yerler konum belirleme cihazı (GPS) ile kaydedilecektir.

• Elde edilen sonuçlar doğrultusunda türün korunması amacıyla yol kenarlarına, gezi yolu üzerine ve kamp yerlerine bilgilendirici tabelaların planlanması sağlanacaktır.

• Elde edilen veriler değerlendirilecek.


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Arazi çalışmaları 2019\Bolu Boz ayı arazisi\IMG_20190701_102538.jpg

Şekil 1. 2nolufotokapanın kurulduğu alan görüntüsü


Bozayılar doğaları gereği ürkek ve görünmeleri zor olduğundan fotokapanlar yardımıyla 7-24 saat alan izlendi ve bu sayede daha verimli izleme olanağı sağlandı. Fotokapanlar yapı ve özellik itibariyle tüm doğal koşullardaki memeli envanteri ortaya çıkarmak ve yaban hayatı koruma durumunu hızlı bir şekilde değerlendirmesine olanak verir. Fotokapanlar, arazi koşullarına göre yerden 30-50 cm yüksekliğe kuruldu (Şekil 2). Fotokapan kurulduktan sonra cihazın çalışır modu ve çekim ayarları (piksel, tetikleme aralığı, fotoğraf veya video, saat ve tarih) kontrol edildi. Hedef türlerin tespit edilmesi için fotokapan ayarlarının tümünün maksimum seviyede olması önerilir, bu çalışmada bu şekilde ayarlandı. Fotokapanlar belirli sürelerde kontrol edildi, bakımları yapıldı ve kayıtları alındı. Fotokapanın düzgün çalışıp iyi görüntü aldığını test etmek için fotopakan istasyonlarına taşınabilir bilgisayar ile gidildi. Bu çalışma kapsamında Yedigöller Milli Parkı çalışma sahasına 8 adet fotokapan cihazı yerleştirildi.Fotokapan cihazları Yedigöller’in mevkiisine bağlanan yollara yakın konuma yerleştirildi. Fk – 1, 2 ve 3 Zonguldak’tan, 6, 7 ve 8 Bolu’dan ve 4 ve 5 Bolu’dan yeni açılması planlanan yol için kuruldu. Fotokapanlar iki aydan fazla süre boyunca arazide bırakıldı (Şekil 3).

D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Bolu-Bozayı\Rapor\fotokapan-kurulumu.jpg

Şekil 2. Fotokapan cihazlarının araziye kurulu görüntüleri

Şekil 3. Yedigöller Milli Parkı çalışma alanına kurulan fotokapan cihazlarının konumu


ÇALIŞMA ALANI


Bolu İli Yedigöller Yöresinde Bozayı (Ursusarctos) Popülasyonunu Tehdit Eden Etmenlerin Belirlenmesi Ve Koruma Önerilerinin Oluşturulması, Bolu ili ve Bolu ili Merkez ve Mengen İlçesi ilçesinde gerçekleştirildi (Şekil 4).

Yedigöller Milli Parkı çalışma sahası Bolu İl’inde yer almaktadır. Coğrafi konumu 40° 56′ 26″ Kuzey ile 31° 45′ 22″ Doğu GPS koordinatlarıdır. Batı Karadeniz Bölgesi’nde Bolu’nun 42 km. kuzeyinde Zonguldak’ın güneyindedir. 1642 hektar büyüklüğündeki Yedigöller Havzası, 1965 yılında milli park olarak korumaya alınmıştır. Havza kayan kütlelerin vadilerin önlerini kapatması sonucu oluşan, yüzeysel ve yeraltı akışlarıyla birbirine bağlı, kuzeyden güneye 1500 m. mesafede sıralanmış 7 gölden oluşmuştur.Ortalama 780 m. yükseklikte olan alandaki göllerin (Büyükgöl, Seringöl, Deringöl, Nazlıgöl, Küçükgöl, İncegöl ve Sazlıgöl), aralarında 100 m. yükselti farkı bulunan iki plato üzerindedir (Şekil 5). 

Bozayı arazi çalışmaları kapsamında Bolu ili Merkez ve Mengen ilçelerinde türe yönelik Yedigöller Yöresini kapsayacak şekilde araştırmalar yürütülmüştür. Alanın genel habitat görünümü Şekil 6’daki gibidir.

D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Bolu-Bozayı\Rapor\alan-1.jpg

Şekil 4. Bolu İli Yedigöller Milli Parkı’nın Türkiye haritası üzerindeki coğrafi konumu


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Arazi çalışmaları 2019\Bolu Boz ayı arazisi\IMG_20190701_120414.jpg

Şekil 5. Bolu Yedigöller Milli Parkı,Büyük göl görüntüsü


BULGULAR

Arazi çalışmaları sonucunda kurulan 8fotokapandan5 tanesinde boz ayıya ait 22fotokapan kaydı alındı. Bozayı bireylerinin hem gündüz hem de gece aktif oldukları belirlendi (Şekil 7, 8 ve 9).Alınan kayıtlarda türe ait bireylerin yalnız ve bazen de anne yavru şeklinde gezindikleri gözlemlendi. Yedigöller Milli Parkı ve çevresinde Bozayıların halen aktif olarak bulunmaları alanın biyolojik zenginliği açısından sevindiricidir.Bozayıların tespit edildiği alanda aynı yaşam alanını paylaşan Kızıl geyik, Yaban domuzu, Karaca, Çakal, Tilki, Ağaç sansarı ve Kirpi bireyleri de kaydedildi (Şekil 10). 


F:\ZONGULDAK-FOTOKAPAN-PROJESİ\FOTOKAPAN GÖRÜNTÜLERİ\FotokapanGörüntüleri\Yedigöller ve çevresi\Yedigöller-Kendi cihazlarımız\Yedigöller1\EK000579.JPG

Şekil7. 3nolufotokapanda çekilen bozayı bireyi fotokapangörüntüsü


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Bolu-Bozayı\Fk-2\PICT0022.JPG

Şekil8. 2nolufotokapanda çekilenbozayı ve yavrusunun fotokapangörüntüsü

D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Bolu-Bozayı\fototrap_1 (15).JPG

Şekil 9. 8nolufotokapanda çekilen bozayı bireyi fotokapangörüntüsü


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Bolu-Bozayı\Rapor\ek türler.jpg

Şekil 10. a) Kızıl geyik (Celvuselaphus), b) Karaca (Capreoluscapreolus), c)Yaban domuzu (Sus scrofa), d) Çakal (Canisaureus), e) Tilki (Vulpesvulpes), f) Yaban kedisi (Felis silvestris), g) Ağaç sansarı (Martesmartes) ve h)Kirpi (Erinaceusconcolor) fotokapan görüntüsü

Arazi çalışmalarında yapılan gözlemler ve anket çalışmalarında bozayıların evsel atıklara ve çöplere geldiği tespit edildi. Özellikle piknik yapıldıktan sonra çevreye atılan yemek artıkları bu türün alana daha fazla geçmesine neden olmaktadır. Diğer taraftan atıkların çöp konteynırlarına atılması tamamen sorunu çözmediği aksine bozayıların bu çöp kutularını ziyaret ettiği tespit edildi (Şekil 11).


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Arazi çalışmaları 2019\Bolu Boz ayı arazisi\IMG_20190701_114350.jpg

Şekil 11. Yedigöller Yöresinde yerleştirilen çöp konteynırı görüntüsü.

Orman içi bağlantı yolları üzerindeki bitki örtüsünün hızla kendini yenilemesi ulaşımı zorlaştırması bu alanda yaşayan bozayı popülasyonu ve diğer yaban hayvanlarının yarına olacakken hâlihazırda daha önce asfaltlanan Bolu – Yedigöller yoluna (Şekil 12) ek olarak başka bir yol daha açılma işlemlerine başlandığı tespit edildi Şekil 13. 


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Arazi çalışmaları 2019\Bolu Boz ayı arazisi\IMG_20190701_123226.jpg

Şekil 12. Bolu – Yedigöller asfaltlı karayolu görüntüsü.


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Arazi çalışmaları 2019\Bolu Boz ayı arazisi\IMG_20190701_104507.jpg

Şekil 13. Bolu – Yedigöller’e açılan yeni yol görüntüsü.


Bozayıların bölgede yayılış göstermesine olanak sağlayan çalışma alanın sahip olduğu otsu ve odunsu bitki türleri açısından oldukça zengin olmasından kaynaklanmaktadır. Başta meşe, yer yer göknar, kayın, çam, gürgen, titrek kavak, kiraz gibi ağaç türleri bulunmaktadır. Orman altlarında ise ağaççık ve çalı formunda; yaygın olarak bulunan orman gülü, böğürtlen, orman sarmaşığı, laden, kızılcık, muşmula, alıç, kuşburnu, ahlat, çoban püskülü, tespih ağacı, ayı üzümü gibi türler bulunurken, otsu bitki formunda; çayır otları, sıklamen, eğrelti, kardelen, orman çileği, adaçayı, nane, papatya, çiğdem, sütleğen, yüksük otu, kekik, güzelavratotu ve yonca türleri bulunmaktadır.


SONUÇ VE TARTIŞMA

Bu çalışma, Bolu ilinde dolaylı (iz ve işaretler) ve direkt olarak (fotokapan yöntemiyle)Bozayıların varlığının tespit edilmesini, mevcut popülasyon durumunu ve bu türe ait bireylerin alandaki dağılımını ortaya çıkardık. Fotokapan yöntemiyle Bolu Yedigöller Milli Parkı çalışma sahasında Bozayıya ait 22fotokapan kaydı alındı. Bozayı ile aynı alanda yaşayan otçul memeli türlerinden kızıl geyik ve karaca, karnivoraya ait çakal, kızıl tilki, ağaç sansarı ve yaban kedisi ve böcekçil tür olan kirpi bireyleri de kaydedildi. 

Çalışma alanındaki Bozayıpopülasyonu çok ciddi olarak yaşam alanlarının kalitesi düşmekte, tahrip edilmekte ve bölünmektedir. Bu tür nedenlerden dolayı büyük tehdit altındadır. 

Yedigöller yöresinin biraz daha popüler olması son zamanlarda bölgede artan turizm faaliyetlerinin artmasına neden oldu. Bundan dolayı alana çok sayıda insan ve araç girişine sebep oldu. Gelen ziyaretçi sayısı ve artan taleplerin karşılanması için alana evler, yol ağları ve ışıklandırmalar konulduğu gözlemlendi. Halihazırda Bolu’dan Yedigöllere asfaltlı bir yol ağı olmasına rağmen şu an bir yeni yol daha inşa edildiği tespit edildi (Şekil 14). Bu yol ağları sayesinde gelen ziyaretçilerin daha önce erişmediği doğal yaşam alanlarına ulaşmasına neden olacaktır. Bu da Bozayıların git gide yaşam alanın daralmasına ve bölünmesine yol açacaktır. Tüm bunların yanında artan ziyaretçi sayısı ve alandaki faaliyetleri Bozayıların üreme döneminde olumsuz etkiler oluşturmaktadır. 


D:\HTKD ÇEVRE PROJELERİ\Bolu-Bozayı\Rapor\yollar.jpg

Şekil 14. Yedigöller yöresi yol ağları görüntüsü.

Bolu Milli Parkı içindeki yapılaşma ve yol ağlarınınBozayılar üzerine olumsuz etkisinin olduğu anlaşıldı. Bunun yanında aladaki konaklama evleri, restoran vb… yapıların artması durumunda yapılaşma tehdidinin artmasına neden olacaktır.  

Mevcut popülasyonun ve yaşam alanlarının korunması için insan etkisinin azaltılması yönünde çalışmalar yapılmalıdır. Yöre halkına Bozayılarla ilgili (her canlının eşit yaşama hakkı ve doğanın bir parçası olduğuna dair) bilgilendirme toplantıları düzenlenmelidir. Bunun yanında kaçak avcılıkla mücadelenin daha etkin olması için önlemler alınmalı ve ilgili resmi kurumlarca cezalar daha caydırıcı olması için arttırılması yönünde öneriler verilmelidir.

Yol ağları ile ilgili Bozayıların alandaki varlığını belirten bilgi tabelaların asılması ve bu sayede sürücülerin yolda ilerlerken daha dikkatli olmaları sağlanmalıdır.

Yol ağları araçların hızlı ilerlememesi için belli yerlerde yavaşlamaları için önlemler alınmalıdır.

Mümkünse Bozayı popülasyonların tespit edildiği yerlerde yolun inşası sırasında ekolojik geçişler için düzenlemeler yapılmalıdır.

Sonuç olarak Bozayıları tehdit eden etmeler için alınacak önlemler Dernek aracılığı ile Bolu İli Doğa Koruma Milli Parklar’a bildirilecek ve ortak çalışma yapılması önerilecektir.





BOLU YEDİGÖLLER YÖRESİNDE KIZIL GEYİK (CERVUS ELAPHUS) ÜZERİNE EKOLOJİK ARAŞTIRMA PROJESİ

318 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Üyelik Girişi
Hava Durumu